Misterium, jak forma dramatu, scenicznej prezentacji treści biblijnych lub żywotów świętych, sięga swymi korzeniami średniowiecza. Początki nowożytnej tradycji ich odprawiania, a następnie inscenizacji, datuje się na X wiek.

Początkowo misteria składały się głównie z obrzędów liturgicznych, ale stopniowo pojawiały się w nich także wspólne śpiewy i poetyckie sceny aktorskie. Na mocy zaleceń reformatorskiego Soboru Trydenckiego, misteria odgrywano głównie w kościołach, jednakże szybko wyszły one poza mury świątyń, goszcząc coraz częściej także np. na placach miejskich. Z czasem zaczęły ulegać stopniowo zeświecczeniu, tracąc swój pierwotny, religijny charakter i przeradzając się w zwykły teatr.

Pierwsze inscenizacje misteryjne stanowiły odpowiedź na potrzeby ludności, domagającej się możliwości osobistego „uczestniczenia” w najważniejszych wydarzeniach z Pisma Świętego. Dlatego też poruszane w nich tematy związane były najczęściej z jednym z wielkich świąt świata chrześcijańskiego: Bożym Narodzeniem, Zmartwychwstaniem Pańskim czy Bożym Ciałem.

W Polsce misteria znane są od XVI wieku. Ich rozwój, powstrzymany wówczas jednak szybko przez falę reformacji, a następnie zaborów, nastąpił ponownie w XX wieku. Obecnie, spośród typu widowisk, największą popularnością cieszą się najczęściej odgrywane jasełka oraz misteria męki pańskiej.

Polskie misteria pasyjne mają zwykle charakter tradycyjny – drogi krzyżowej rozbudowanej o sceny nawiązujące do poszczególnych stacji. Przykładem może być tutaj najstarsze w naszym kraju misterium, odbywające się od XVII wieku w Kalwarii Zebrzydowskiej.

Wzmożona aktualnie popularność inscenizacji pasyjnych jest związana niewątpliwie z faktem, iż cierpienie Chrystusa oraz Jego zwycięstwo nad śmiercią, podobnie jak i sam fakt istnienia śmierci, fascynują ludzkość nieodparcie od tysiącleci, nie pozostawiając nikogo obojętnym. Nadzwyczajny jest też charakter zdarzeń, jakie prezentują te widowiska.

Koncentrując się wokół męki, śmierci i niekiedy także zmartwychwstania, ukazują Paschę Chrystusa – Jego przejście ze śmierci do życia po prawicy Ojca. Jest to wydarzenie bez precedensu w dziejach świata. A przecież już zgodnie z tradycją żydowską Pascha, jako pamiątka przejścia Boga przez Egipt podczas zniewolenia Narodu Wybranego, to zdarzenie niepowtarzalne i niepojęte. Do tych tajemnic powracamy co roku w okresie Wielkanocy, aby wspominać je, odkrywać na nowo, poznawać i zgłębiać, także za pośrednictwem spektaklu.

Znaczenie pojęcia „misterium” pogłębia również jego źródło. W języku greckim, mystērion, a w łacinie mysterium, oznaczają „tajemnicę”. Te dwa wyrazy są zarazem synonimem wyższego wtajemniczenia, a wiec podkreślają fakt głębszego, bardziej wyjątkowego przeżywania owej tajemnicy.

W rozumieniu chrześcijańskim „misterium” oznacza bardziej wnikliwe wejście w rzeczywistość Bożego Objawienia, a za jego sprawą głębszej obecności Boga w świecie. Ujawnia ono zarazem jej cel – zbawienie całej ludzkości.

Pojęcie „misterium” sugeruje zatem coś nadzwyczajnego, dostępnego nielicznym. W przypadku Misterium Męki Pańskiej chodzi rzeczywiście o niezwykłe przeżycie i dogłębne zrozumienie zdarzeń, które legły u podstaw chrześcijaństwa. Jednakże żadną miarą nie ma ono kogokolwiek wyróżniać, wynosić ponad innych. Ma być narzędziem głoszenia Ewangelii – Dobrej Nowiny o Zbawieniu – dostępnym i ofiarowanym człowiekowi, każdemu, kto tylko zechce je przyjąć.

„Spodobało się Bogu w swej dobroci i mądrości objawić samego siebie i ukazać tajemnicę swej woli (por. Ef 1, 9), dzięki której ludzie przez Chrystusa, Słowo, które stało się ciałem, mają dostęp do Ojca w Duchu Świętym i stają się współuczestnikami Bożej natury”. (Sobór Watykański II, konst. Dei verbum, 2)

Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. więcej informacji

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close